30 jun. 2015

CARTA ENCÍCLICA LAUDATO SI’ DO SANTO PADRE FRANCISCO (introdución)

Como na encíclica anterior, 
polo seu tamaño, irei publicando por partes:

SOBRE O COIDADO DA CASA COMÚN

1. «Laudato si’, mi’ Signore» – «Loado sexas, o meu Señor», cantaba san Francisco de Asís. Nese fermoso cántico lembrábanos que a nosa casa común é tamén como unha irmá, coa cal compartimos a existencia, e como unha nai bela que nos acolle entre os seus brazos: «Loado sexas, o meu Señor, pola irmá a nosa nai terra, a cal nos sustenta, e goberna e produce diversos froitos con coloridas flores e herba ». 1

1 Cántico das criaturas: Fonti Francescane (FF) 263. 1. « 4


2. Esta irmá clama polo dano que lle provocamos a causa do uso irresponsable e do abuso dos bens que Deus puxo nela. Crecemos pensando que eramos os seus propietarios e dominadores, autorizados a expoliarla. A violencia que hai no corazón humano, ferido o pecado, tamén se manifesta nos síntomas de enfermidade que advertimos no chan, na auga, no aire e nos seres viventes. Por iso, entre os pobres máis abandonados e maltratados, está nosa oprimida e devastada terra, que «laia e sofre dores de parto» (Rm 8,22). Esquecemos que nós mesmos somos terra (cf. Xn2,7). O noso propio corpo está constituído polos elementos do planeta, o seu aire é o que nos dá o alento e a súa auga nos vivifica e restaura.


Nada deste mundo nos resulta indiferente

3. Hai máis de cincuenta anos, cando o mundo estaba a vacilar ao fío dunha crise nuclear, o santo Papa Xoán XXIII escribiu unha encíclica na cal non se conformaba con rexeitar unha guerra, senón que quixo transmitir unha proposta de paz. Dirixiu a súa mensaxe Pacem in terris a todo o «mundo católico», pero agregaba «e a todos os homes de boa vontade». Agora, fronte á deterioración ambiental global, quero dirixirme a cada persoa que habita este planeta. Na miña exhortación Evangelii gaudium, escribín aos membros da Igrexa en orde a mobilizar un proceso de reforma misioneira aínda pendente. Nesta encíclica, intento especialmente entrar en diálogo con todos acerca da nosa casa común.

4. Oito anos despois de Pacem in terris, en 1971, o beato Papa Pablo VI referiuse á problemática ecolóxica, presentándoa como unha crise, que é «unha consecuencia dramática» da actividade descontrolada do ser humano: «Debido a unha explotación inconsiderada da natureza, [o ser humano] corre o risco de destruíla e de ser á súa vez vítima desta degradación». 2 Tamén falou á FAO sobre a posibilidade dunha «catástrofe ecolóxica baixo o efecto da explosión da civilización industrial», subliñando a «urxencia e a necesidade dun cambio radical no comportamento da humanidade», porque «os progresos científicos máis extraordinarios, as proezas técnicas máis sorprendentes, o crecemento económico máis prodixioso, se non van acompañados por un auténtico progreso social e moral, vólvense en definitiva contra o home». 3

2 Carta ap. Octogesima adveniens (14 maio 1971), 21: AAS 63 (1971), 416-417. 5
3 Discurso áFAO no seu 25 aniversario (16 novembro 1970): AAS 62 (1970), 833.


5. San Xoán Paulo II ocupouse deste tema cun interese cada vez maior. Na súa primeira encí- clica, advertiu que o ser humano parece «non percibir outros significados do seu ambiente natural, senón soamente aqueles que serven aos fins dun uso inmediato e consumo». 4 Sucesivamente chamou a unha conversión ecolóxica global.5 Pero ao mesmo tempo fixo notar que se pon pouco empeño para «salvagardar as condicións morais dunha auténtica ecoloxía humana». 6 A destrución do ambiente humano é algo moi serio, porque Deus non só lle encomendou o mundo ao ser humano, senón que a súa propia vida é un don que debe ser protexido de diversas formas de degradación. Toda pretensión de coidar e mellorar o mundo supón cambios profundos en «os estilos de vida, os modelos de produción e de consumo, as estruturas consolidadas de poder que rexen hoxe a sociedade». 7 O auténtico desenvolvemento humano posúe un carácter moral e supón o pleno respecto á persoa humana, pero tamén debe prestar atención ao mundo natural e «ter en conta a natureza de cada ser e a súa mutua conexión nun sistema ordenado». 8 Por tanto, a capacidade de transformar a realidade que ten o ser humano debe desenvolverse sobre a base da doazón orixinaria das cousas por parte de Deus.9

4 Carta enc. Redemptor hominis (4 marzo 1979), 15: AAS 71 (1979), 287.
5 Cf. Catequese (17 xaneiro 2001), 4: L’Osservatore Romano, ed. semanal en lengua española (19 xaneiro 2001), p. 12.
6 Carta enc. Centesimus annus (1 maio 1991), 38: AAS 83 (1991), 841. 6 7 Ibíd., 58, p. 863.
8 Xoán Paulo II, Carta enc. Sollicitudo rei socialis (30 decembro 1987), 34: AAS 80 (1988), 559.
9 Cf. Id., Carta enc. Centesimus annus (1 maio 1991), 37: AAS 83 (1991), 840.


6. O meu predecesor Benedito XVI renovou a invitación a « eliminar as causas estruturais das disfuncións da economía mundial e corrixir os modelos de crecemento que parecen incapaces de garantir o respecto do medio ambiente ». 10 Lembrou que o mundo non pode ser analizado só illando un dos seus aspectos, porque « o libro da natureza é un e indivisible », e inclúe o ambiente, a vida, a sexualidade, a familia, as relacións sociais, etc. Por conseguinte, «a degradación da natureza está estreitamente unida á cultura que modela a convivencia humana ». 11 O Papa Benedito propúxonos recoñecer que o ambiente natural está cheo de feridas producidas polo noso comportamento irresponsable. Tamén o ambiente social ten as súas feridas. Pero todas elas débense no fondo ao mesmo mal, é dicir, á idea de que non existen verdades indiscutibles que guíen as nosas vidas, polo cal a liberdade humana non ten límites. Esquécese que « o home non é soamente unha liberdade que el se crea por si só. O home non se crea a si mesmo. É espírito e vontade, pero tamén natureza ». 12 Con paternal preocupación, convidounos a tomar conciencia de que a creación se ve prexudicada «onde nós mesmos somos as últimas instancias, onde o conxunto é simplemente unha propiedade nosa e o consumo é só para nós mesmos. O malgaste da creación comeza onde non recoñecemos xa ningunha instancia por encima de nós, senón que só nos vemos a nós mesmos». 13

10 Discurso ao Corpo diplomático acreditado antela Santa Sé (8 xaneiro 2007): AAS 99 (2007), 73.
11 Carta enc. Caritas in veritate (29 xuño 2009), 51: AAS 101 (2009), 687. 7
12 Discurso ao Deutscher Bundestag, Berlín (22 setembro 2011): AAS 103 (2011), 664.
13 Discurso ao clero da Diocese de Bolzano-Bressanone (6 agosto 2008): AAS 100 (2008), 634. 8


Unidos por unha mesma preocupación

7. Estas achegas dos Papas recollen a reflexión de innumerables científicos, filósofos, teólogos e organizacións sociais que enriqueceron o pensamento da Igrexa sobre estas cuestións. Pero non podemos ignorar que, tamén fóra da Igrexa católica, outras Igrexas e Comunidades cristiás -como tamén outras relixións- desenvolveron unha ampla preocupación e unha valiosa reflexión sobre estes temas que nos preocupan a todos. Para pór só un exemplo destacable, quero recoller brevemente parte da achega do querido Patriarca Ecuménico Bartolomeu, co que compartimos a esperanza da comuñón eclesial plena.


8. O Patriarca Bartolomeu referiuse particularmente á necesidade de que cada un se arrepinta das súas propias maneiras de danar o planeta, porque, « na medida en que todos xeramos pequenos danos ecolóxicos», estamos chamados a recoñecer «a nosa contribución - pequena ou grande - á desfiguración e destrución da creación». 14 Sobre este punto el expresouse repetidamente dunha maneira firme e estimulante, convidándonos a recoñecer os pecados contra a creación: «Que os seres humanos destrúan a diversidade biolóxica na creación divina; que os seres humanos degraden a integridade da terra e contribúan ao cambio climático, espindo a terra dos seus bosques naturais ou destruíndo as súas zonas húmidas; que os seres humanos contaminen as augas, o chan, o aire. Todos estes son pecados». 15 Porque « un crime contra a natureza é un crime contra nós mesmos e un pecado contra Deus». 16

14 Mensaxe parao día de oración pola protección da creación (1 setembro 2012).
15 Discurso en Santa Bárbara, California (8 novembro 1997); cf. John Chryssavgis, On Earth as in Heaven: Ecological Vision and Initiatives of Ecumenical Patriarch Bartholomew, Bronx, New York 2012.
16 Ibíd. 9


9. Ao mesmo tempo, Bartolomeu chamou a atención sobre as raíces éticas e espirituais dos problemas ambientais, que nos convidan a atopar solucións non só na técnica senón nun cambio do ser humano, porque doutro xeito afrontariamos só os síntomas. Propúxonos pasar do consumo ao sacrificio, da avidez á xenerosidade, do desperdicio á capacidade de compartir, nunha ascesis que «significa aprender a dar, e non simplemente renunciar. É un modo de amar, de pasar aos poucos do que eu quero ao que necesita o mundo de Deus. É liberación do medo, da avidez, da dependencia ». 17 Os cristiáns, ademais, estamos chamados a « aceptar o mundo como sacramento de comuñón, como modo de compartir con Deus e co próximo nunha escala global. É nosa humilde convicción que o divino e o humano se atopan no máis pequeno detalle contido nos vestidos sen costuras da creación de Deus, ata no último gran de po do noso planeta ». 18

17 Conferencia no Mosteiro de Utstein, Noruega (23 xuño 2003).
18 Discurso «Global Responsibility and Ecological Sustainability: Closing Remarks», I Vértice de Halki, Estambul (20 xuño 2012).


 

San Francisco de Asís

10. Non quero desenvolver esta encíclica sen acudir a un modelo belo que pode motivarnos. Tomei o seu nome como guía e como inspiración no momento da miña elección como Bispo de Roma. Creo que Francisco é o exemplo por excelencia do coidado do que é débil e dunha ecoloxía integral, vivida con alegría e autenticidade. É o santo patrón de todos os que estudan e traballan ao redor da ecoloxía, amado tamén por moitos que non son cristiáns. El manifestou unha atención particular cara á creación de Deus e cara aos máis pobres e abandonados. Amaba e era amado pola súa alegría, a súa entrega xenerosa, o seu corazón universal. Era un místico e un peregrino que vivía con simplicidade e nunha marabillosa harmonía con Deus, cos outros, coa natureza e consigo mesmo. Nel advírtese ata que punto son inseparables a preocupación pola natureza, a xustiza cos pobres, o compromiso coa sociedade e a paz interior.

11. O seu testemuño móstranos tamén que unha ecoloxía integral require apertura cara a categorías que transcenden a linguaxe das matemáticas ou da bioloxía e conéctannos coa esencia do humano. Así como sucede cando nos namoramos dunha persoa, cada vez que el miraba o sol, a lúa ou os máis pequenos animais, a súa reacción era cantar, incorporando no seu encomio ás demais criaturas. El entraba en comunicación con todo o creado, e ata predicaba ás flores «convidándoas a encomiar ao Señor, coma se gozasen do don da razón». 19 A súa reacción era moito máis que unha valoración intelectual ou un cálculo económico, porque para el calquera criatura era  unha irmá, unida a el con lazos de agarimo. Por iso sentíase chamado a coidar todo o que existe. O seu discípulo san Boaventura dicía del que, «cheo da maior tenrura ao considerar a orixe común de todas as cousas, daba a todas as criaturas, por máis despreciables que parecesen, o doce nome de irmás». 20 Esta convicción non pode ser desprezada como un romanticismo irracional, porque ten consecuencias nas opcións que determinan o noso comportamento. Se nos achegamos á natureza e ao ambiente sen esta apertura ao estupor e á marabilla, se xa non falamos a linguaxe da fraternidade e da beleza na nosa relación co mundo, as nosas actitudes serán as do dominador, do consumidor ou do mero explotador de recursos, incapaz de pór un límite aos seus intereses inmediatos. En cambio, se sentimos intimamente unidos a todo o que existe, a sobriedade e o coidado brotarán de modo espontáneo. A pobreza e a austeridade de san Francisco non eran un ascetismo meramente exterior, senón algo máis radical: unha renuncia a converter a realidade en mero obxecto de uso e de dominio.

19 Tomé de Celano, Vida primeira de San Francisco, XXIX, 81: FF 460. 10 11
20 Legenda maior, VIII, 6: FF 1145.


 12. Por outra banda, san Francisco, fiel á Escritura, proponnos recoñecer a natureza como un espléndido libro no cal Deus nos fala e nos reflicte algo da súa fermosura e da súa bondade: «A través da grandeza e da beleza das criaturas, coñécese por analoxía ao autor» (Sb 13,5), e «a súa eterna potencia e divindade fanse visibles para a intelixencia a través das súas obras desde a creación do mundo» (Rm 1,20). Por iso, el pedía que no convento sempre se deixase unha parte do horto sen cultivar, para que crecesen as herbas silvestres, de maneira que quen as admirasen puidesen elevar o seu pensamento a Deus, autor de tanta beleza.21 O mundo é algo máis que un problema a resolver, é un misterio gozoso que contemplamos con xubilosa loanza.

21 Cf. Tomé de Celano, Vida segunda de San Francisco, CXXIV, 165: FF 750.


O meu chamado

13. O desafío urxente de protexer a nosa casa común inclúe a preocupación de unir a toda a familia humana na procura dun desenvolvemento sustentable e integral, pois sabemos que as cousas poden cambiar. O Creador non nos abandona, nunca fixo marcha atrás no seu proxecto de amor, non se arrepinte de crearnos. A humanidade aínda posúe a capacidade de colaborar para construír a nosa casa común. Desexo recoñecer, alentar e dar as grazas a todos os que, nos máis variados sectores da actividade humana, están a traballar para garantir a protección da casa que compartimos. Merecen unha gratitude especial os que loitan con vigor para resolver as consecuencias dramáticas da degradación ambiental nas vidas dos máis pobres do mundo.
Os mozos reclámannos un cambio. Eles pregúntanse como é posible que se pretenda construír un futuro mellor sen pensar na crise do ambiente e nos sufrimentos dos excluídos.


14. Fago unha invitación urxente a un novo diálogo sobre o modo como estamos a construír o futuro do planeta. Necesitamos unha conversación que nos una a todos, porque o desafío ambiental que vivimos, e as súas raíces humanas, nos interesan e nos impáctan a todos. O movemento ecolóxico mundial xa percorreu un longo e rico camiño, e xerou numerosas agrupacións cidadás que axudaron á concientización. Lamentablemente, moitos esforzos para buscar solucións concretas á crise ambiental adoitan ser frustrados non só polo rexeitamento dos poderosos, senón tamén pola falta de interese dos demais. As actitudes que obstrúen os camiños de solución, aínda entre os crentes, van da negación do problema á indiferenza, a resignación cómoda ou a confianza cega nas solucións técnicas. Necesitamos unha solidariedade universal nova. Como dixeron os Bispos de Sudáfrica, «necesítanse os talentos e a implicación de todos para reparar o dano causado polo abuso humano á creación de Deus». 22 Todos podemos colaborar como instrumentos de Deus para o coidado da creación, cada un desde a súa cultura, a súa experiencia, as súas iniciativas e as súas capacidades.

22 Conferencia dos Bispos Católicos do Sur de África, Pastoral Statement on the Environmental Crisis (5 setembro 1999).


15. Espero que esta Carta encíclica, que se agrega ao Maxisterio social da Igrexa,nos  axude a recoñecer a grandeza, a urxencia e a fermosura do desafío que se nos presenta. En primeiro lugar, farei un breve percorrido por distintos aspectos da actual crise ecolóxica, co fin de asumir os mellores froitos da investigación científica actualmente dispoñible, deixarnos interpelar por ela en profundidade e dar unha base concreta ao itinerario ético e espiritual como se indica a continuación. A partir desa mirada, retomarei algunhas razóns que se desprenden da tradición xudeu-cristiá, a fin de procurar unha maior coherencia no noso compromiso co ambiente. Logo tentarei chegar ás raíces da actual situación, de maneira que non miremos só os síntomas senón tamén as causas máis profundas. Así poderemos propor unha ecoloxía que, entre as súas distintas dimensións, incorpore o lugar peculiar do ser humano neste mundo e as súas relacións coa realidade que o rodea. Á luz desa reflexión quixese avanzar nalgunhas liñas amplas de diálogo e de acción que involucren tanto a cada un de nós como á política internacional. Finalmente, posto que estou convencido de que todo cambio necesita motivacións e un camiño educativo, proporei algunhas liñas de maduración humana inspiradas no tesouro da experiencia espiritual cristiá.


 16. Aínda que cada capítulo posúe a súa temática propia e unha metodoloxía específica, á súa vez retoma desde unha nova óptica cuestións importantes abordadas nos capítulos anteriores. Isto ocorre especialmente con algúns eixos que atravesan toda a encíclica. Por exemplo: a íntima relación entre os pobres e a fraxilidade do planeta, a convicción de que no mundo todo está conectado, a crítica á novo paradigma e ás formas de poder que derivan da tecnoloxía, a invitación a buscar outros modos de entender a economía e o progreso, o valor propio de cada criatura, o sentido humano da ecoloxía, a necesidade de debates sinceros e honestos, a grave responsabilidade da política internacional e local, a cultura do descarte e a proposta dun novo estilo de vida. Estes temas non se pechan nin abandonan, senón que son constantemente reformulados e enriquecidos.

29 jun. 2015

LAUDATO SI - Orientación para a lectura

So  unha invitación para unha lectura máis repousada

                O xoves 18, o Papa Francisco ben de agasallarnos con un texto, a súa segunda carta encíclica, “ Laudato si” – Loado sexas - .Texto que foi asinado por el no día de Pentecostes, o 24 de maio en Roma, e no que nos invita a poñe-los pés no chan sen deixar de mirar ao ceo. Si, porque chama a nosa atención para que botemos unha mirada á casa na que tod@s, os sete mil millóns longos de habitantes, vivimos: o mundo. Non é un texto que aborde só o tema do medio ambiente, senón que vai máis ao fondo. Pon diante dos nosos ollos a reflexión global, sen fixarse só nun aspecto, sobre a ecoloxía humana en todas e cada unha das súas dimensións. E faino así porque os problemas do mundo non se reducen nin se circunscriben, inda que tamén, ás cuestións referentes á contaminación por parte das grandes empresas; non, os problemas do mundo aféctannos a tod@s e desde perspectivas diversas. E no centro de tódolos enfoques o Papa chama a atención que non podemos poñer a ninguén máis ca persoa. Nin a tecnoloxía, nin as ganancias, nin a clase política, nin tampouco a ideoloxía economicista e liberal. Non, o centro de todo canto supón reflexionar e actuar desde un compromiso ecolóxico está no respecto e na dignidade da persoa. Unha persoa que non ha de verse desde o, pensamos nós, o observatorio privilexiado do primeiro mundo, senón que máis alá de occidente e do mundo rico, o norte, hai persoas, seres humanos, homes e mulleres que sofren e vense incapacitad@s, pola acción predadora de quen pon o interese e o resultado, a curto prazo e buscando só a eficacia, por riba dos seres humanos, “Creados a imaxe e semellanza de Deus” – fundamento da antropoloxía cristián -.

                A partires desta afirmación cerne, o texto vaise artellando nunha introdución e seis capítulos cos que se nos quere mostrar que nos atopamos diante do gran problema que hoxe pon en risco a vida e a felicidade do ser humano. Faino sen caer no vitimismo apocalíptico, senón desde unha proposta profética e alentadora. Porque posuír,  acaparar,  destruír,  dominar, tan ao uso nos modos e maneiras desde os que se abordan as solucións aos problemas hoxe en día, non só non conseguen que o mundo sexa mellor e máis san, senón que tampouco contribúe a deixarlle ás xeracións que veñen tras nós un mundo mellor do que nós o temos atopado.

                Buscando unha liña de continuidade e comuñón cos seus predecesores, os 16 primeiros números son un achegamento e unha lembranza dos textos que van de Xoan XXIII a Bieito XVI nos que se facía xa presente – non esquezamos que o texto da “Pacem in terris” de Xoan XXIII é do ano 1963 – como os Papas, desde o seu compromiso por ofrecer un maxisterio vivo e dinámico e que responda aos problemas do mundo – a Doutrina social da Igrexa (D.S.I)- chaman a atención sobre a urxencia e necesidade de tomar en serio o coidado da “casa común”, o mundo no que vivimos. Xunto aos textos dos Papas do último medio século, cita asemade ao Patriarca Ortodoxo Bartolomeu, para rematar coas palabras referidas a Francisco de Asís, de quen toma o nome cando foi elixido Bispo de Roma.  O número trece , que Francisco titula, “ o meu chamado “ mostra que nesta tarefa ninguén pode quedar nin sentirse á marxe; a vez que pon de manifesto que para tod@s, pero especialmente para os crentes, nada está perdido de antemán; hai esperanza, nada de derrotismo, e contra do que din os agoiros da negatividade, outro mundo é posible. Pero serao se verdadeiramente tomamos   conciencia de que,
“ O desafío urxente de protexer a nosa casa común inclúe a preocupación de unir a toda a familia humana na busca dun desenvolvemento sostible e integral, pois sabemos que as cousas poden cambiar”. ( L.s. 13)

A partires desta afirmación o primeiro capítulo preséntase como unha fotografía de canto está a ocorrer.E que el titula, “O que lle está a pasar a nosa casa” – nºs 17 – 61-. O quecemento global, a contaminación, a cultura do descarte, a cuestión da auga, a perda da biodiversidade, o deterioro da calidade da vida humana e a decadencia social -43-47-, para rematar coa debilidade das reaccións ante esta desfeita e da diversidade de opinións.Onde non sempre quen máis razón ten é a quen máis caso se lle fai.

                O segundo capítulo entra xa de cheo na fundamentación bíblica do tema do coidado da “casa común”, e ten coma título, “ o evanxeo da creación” – nºs 62 – 100- a esexese bíblica desde a que buscar razón e fondura á afirmación de por que este tema ha de ser unha preocupación para todo crente, sen que responda a puro snobismo. Mostra o capítulo que sendo un tema moi presente nos textos bíblicos, non sempre foi tratado coa consideración, respecto e fidelidade á Alianza merecía. As afirmacións, de White no século pasado cuestionando o compromiso da Igrexa coa ecoloxía, non son máis que expresión desta pouca comprensión, por non dicir descoñecemento sobre a relación entre a biblia e o respecto e coidado ecolóxico. Todo o capítulo é unha mirada ao misterio do Deus que crea por amor e invita a facer deste amor continuidade no coidado do creado.

                “Repensar a orientación do mundo” – nºs 101 – 136- é co que encabeza o terceiro capítulo, e quere ser unha chamada de atención fronte á deriva que, debido aos posicionamentos dos que toman as decisións que afectan a tod@s. A dobre perspectiva da tecnoloxía, a globalización tecnolóxica, as consecuencias do antropocentrismo moderno – que fala do home, pero sen contar co homeno centro da reflexión /acción – e as consecuencias deste antropocentrismo: o relativismo practico – se todo da o mesmo... – a necesidade de preserva-lo traballo e o significado da innovación biolóxica a partires da investigación son algunhas outras cuestións ás que o papa se refire.

                A proposta dunha “ Ecoloxía atenta á complexidade da realidade” – nºs 137 – 162-, conforma o capítulo cuarto do texto. Nel tenta Francisco clarificar e distinguir, para evitar caer na tentación de mesturalo e confundilo todo, cando pensamos que estamos a falar do mesmo. Así, achéganos unha visión integral de canto se atopa detrás da palabra ecoloxía. Unha integralidade que ademais da realidade ambiental, supón unha determinada proposta económica e social, e sempre tendo en conta a realidade cultural, que é plural e non única nin líquida. Dedicando os tres últimos apartados deste capítulo e apostar por unha ecoloxía humana, que busca o ben común e que esixe unha xustiza interxeneracional.

O capítulo quinto, “ algunhas liñas de orientación e acción” – nºs 163 – 201 -  lanza unha proposta incluínte de diálogo diante dunha situación, e dun problema que afecta a tod@s, e do que ninguén pode desentenderse. O que esixe que a política internacional deixe de ter orelleiras e de pensarse só para dentro dos intereses e fronteiras dos que mandan e  toman decisións. E fai un chamado desde o compromiso ético, pois se el nada neste campo sería crible, o que supón achegarse á mesa do diálogo desde actitudes de sinceridade e honestidade. E polo tanto, política e economía non han de perderse en discusións baleiras e puramente interesadas  - a ideoloxía neoliberal, como cosmovisión pechada ten o seu centro na rendibilidade e nos resultados – namentres a proposta de Francisco, volve insistir en poñer no centro á persoa na súa plenitude humana. Remata o capítulo abordando a urxencia e necesidade de que o diálogo das relixións coas ciencias non vaia por camiños nin separados nin de desconfianza, senón que ámbolos dous están chamados a escoitarse, entenderse e colaborar. E sempre non polo interese do rendible, senón polo ben, respecto e dignidade do ser humano.


                Todo o texto foi levando ao capítulo final, no que Francisco pon a mirada no centro do que ha ser unha urxencia para tod@s, crentes ou non, e que el titula, “ Educación e espiritualidade ecolóxica” – nºs 202 – 245 -. E no que propón toda unha serie de esixencias que van das opcións persoais ás decisións que han tomar as institucións responsables de formar as xeracións futuras. O que supón comezar por apostar por un estilo de vida distinto, e que non pode estar baseado no consumo e na acumulación. O que só será posible se se comeza por tomar en serio a educación que fomente o sentido crítico profético ante as cousas que van ocorrendo.O que esixe unha verdadeira conversión – cambio de corazón e actitudes – á causa ecolóxica, a causa de tod@s, porque de tod@s é a casa na que vivimos e chamamos mundo.

 As reflexións sobre a urxencia de rescatar a dimensión espiritual – que é máis ampla que a relixiosa – que toda persoa posúe, a chamada a facer de superar unha visión individualista e pechada do amor, xunto coa valoración cos sinais sacramentais – quizais un chisque de ollo aos “ Sacramentos da vida” de Leonardo Boff – e a importancia do descanso dominical – fronte á aposta neoliberal de converte-lo descanso en consumo e xustificar a quen non o ten, en que xa o terá noutro día – como vivencia celebrativa – acoller, compartir e agradecer na comuñón comunitaria – desde o compromiso trinitario dun Deus que crea por amor e ao que estamos chamados a devolver ese amor desde o coidado de canto puxo nas nosas mans.

               Remata con unha referencia a María, “ a nai que coidou a Xesús, e agora coida con afecto e dor materno este mundo ferido” ( 241).  Con unha chamada esperanzada e escatolóxica. O final do texto son dúas fermosas oracións: a oración interrelixiosa pola terra e a oración cristiá coa creación. E coas que reafirma que o texto non quere ser excluínte senón ecuménico, para poñer de manifesto o compromiso de toda relixión co coidado do mundo. E cristián para que os seguidores de Xesús non esquezamos nunca que a construción do Reino pasa polo coidado da terra que tod@s compartimos.
Amigo lector, perdoa o atrevemento.Só quería facer chegar a invitación de que , se podes, non deixes de ler este agasallo de Francisco para cant@s foramos parte do mundo e non esquecemos que é casa de tod@s, casa común. Paga a pena poñer un pouco do noso tempo e do noso corazón ao servizo dunha cuestión da que ninguén se pode sentir alleo. Porque os pobres, os esquecidos, os que van sendo descartados, gústenos ou non, son fill@s de Deus, e neles, e con eles, principalmente temos que fitar a nosa mirada e a nosa acción. Por iso unímonos en oración para dicirlle ao Deus da tenrura:
Deus dos pobres, axúdanos a rescatar aos abandonados e esquecidos desta terra
              que tanto valen aos teus ollos.” ( L.s 246)
                                                                                                                                                                                                                                          Clodomiro Ogando
  Profesor de Teoloxía Moral social.

        Instituto Teolóxico. Vigo

28 jun. 2015

Por envexa do demo entrou a morte na terra - Sab 1, 13-15; 2, 23-24

Domingo 13 do Tpo. Ordinario - ciclo B


DURMIDOS, SEÑOR, DURMIDOS

A filla de Xairo pechos os ollos.
Seu pai, xefe da sinagoga, quere que vaia Xesús.
Que tes ti, Señor, que non teñan os demais?

Xesús achégase e di: “está durmida”.
Riste de nós os pobres mortais?
 Xesús cóllea da man e dille con autoridade:
“Contigo falo, érguete!”

Señor fálanos con autoridade.
Espértanos do letargo do sono e da morte.
Queremos vivir contigo, hoxe, e sempre.
                                              
Pedro Fraile




Que a vosa abundancia supla a indixencia dos irmáns pobres - 2 Cor 8, 7. 9. 13-15

Domingo 13 do Tpo. Ordinario - ciclo B


AS MANS DE XESÚS


A nosa lembranza vaise pousar agora 
sobre as mans de Xesús.
Mans capaces de transmitir confianza, 
de expresar afecto, de ofrecer seguridade,
de dar amor...

Mans abertas para agarimar e bendicir os nenos,
mans tendidas para socorrer aos que caen no bordo do camiño
incapaces de seguir a súa andaina,
 mans delicadas para curar os corpos chagados 
e os espíritos malparados, 
mans traballadoras que tiran das redes 
ou moldean a pedra,
mans que marcan o camiño 
e estimulan a seguir adiante,
mans que levan á plenitude.
Pedímosche, Xesús, que nos tendas a túa man 
para que o teu tacto nos revitalice,
o teu bico nos vivifique e a túa aperta consiga 
que sexamos conscientes da túa compaña ao noso carón.

Acompañados por ti 
tamén seremos capaces de facernos achegados
aos nosos irmáns e irmás.
Axúdanos a tender as nosas mans a quen as necesiten.
Contamos co teu apoio.
Axúdanos a non perder a fe 
e a sentir o contacto das túas mans
contra as nosas.

AMÉN



27 jun. 2015

Domingo 13 do Tpo.Ordinario - ciclo B

13º DOMINGO DO TEMPO ORDINARIO  -  CICLO B

 

Primeira Lectura     Sab 1, 13-15; 2, 23-24
LECTURA DO LIBRO DA SABEDORÍA
Por envexa do demo entrou a morte na terra
  
            Non fixo Deus a morte
nin se aleda co exterminio dos vivos;
creouno todo, de certo, para que subsista
e as criaturas do mundo son saudables;
non hai nelas veleno mortal
nin ten o Hades imperio sobre a terra,
porque a Xustiza é inmortal.
            Pois Deus creou o home para a incorrupción
e fíxoo imaxe do seu propio ser,
mais pola envexa do demo entrou a morte no mundo,
e os seus secuaces téñena de probar.

  Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus



SALMO RESPONSORIAL     Sal 29, 2 e 4. 5-6. 11 e 12a e 13b
R/.  (2a):  Eu lóote, Señor, porque me libraches.

Eu lóote, Señor, porque me libraches
e non deixaches rirse de min os inimigos.
sacaches do abismo a miña vida,
fixéchesme revivir,
lonxe dos que baixan  ao sepulcro.

Cantádelle  ao Señor os seus amados,
loade o seu santo nome.
O seu furor dura só un intre;
o seu favor, toda a vida.
Se hai pranto á tardiña,
ó abrente xa hai ledicia.

Escoita, Señor; ten compaixón de min,
Señor, ven socorrerme.
Trocaches o meu lamento en danza,
Señor, meu Deus, hei loarte por sempre.


Segunda Lectura     2 Cor 8, 7. 9. 13-15
LECTURA DA SEGUNDA CARTA DO APÓSTOLO SAN PAULO AOS CORINTIOS
Que a vosa abundancia supla a indixencia dos irmáns pobres

             Irmáns:
            Xa que abundades en todo ‑en fe, en palabras, en ciencia, en interese polas cousas e en amor a nós ‑, abundade tamén nesta graza. Coñecedes ben a xenerosidade do noso Señor Xesús Cristo: sendo rico, fíxose pobre por vós, para  vos enriquecer coa súa pobreza.
            Non se trata de que pasedes apuros por aliviardes a outros, senón de que haxa equilibrio. Neste momento a vosa abundancia pode remediar a carencia deles, para que a abundancia deles poida vir en auxilio da vosa carencia.
            Así haberá igualdade, de acordo co que está escrito: A quen recollía moito, non lle sobraba; e a quen recollía pouco, non lle faltaba.

  Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus



ALELUIA     Cf. 2 Tim 1, 10
Se non se canta, pódese omitir.

Aleluia, aleluia.
O noso Salvador Xesús Cristo destruíu a morte,
e iluminou a vida por medio do Evanxeo.
Aleluia.



Evanxeo     Mc 5, 21-43 (longa)
LECTURA DO SANTO EVANXEO SEGUNDO MARCOS
Nena, a ti che falo: érguete.
  
            Naquel tempo, pasando de novo Xesús nunha barca para a banda de enfronte, xuntouse moita xente arredor del, que estaba na beira do mar. Nisto chegou un dos xefes da sinagoga, chamado Xairo, que,  ao velo, botouse aos seus pés suplicándolle:
            ‑ A miña filla está a piques de morrer; ven impor sobre ela as túas mans, para que sande, e viva.
            E foise con el, seguido de moito xentío que o estrullaba.
            Había unha muller que padecía hemorraxias desde doce anos atrás, e levaba sufrido moito cos médicos, que lle acababan cos bens; total para nada, porque a cada paso ía a peor. Como oíra falar do que facía Xesús, achegouse entre a xente por detrás e tocoulle o seu vestido, dicindo para si:
            - "Aínda que non sexa máis que tocarlle o seu vestido, ficarei sa".
            E secándolle a fonte da hemorraxia, sentiu no seu corpo que estaba curada do mal.
            Axiña Xesús, decatándose da forza que saíra del, volveuse e preguntou:
            ‑ Quen me tocou na roupa?
            Os discípulos respondéronlle:
            ‑ Ti ben ves a xente preméndote; e aínda preguntas por quen te tocou?
            Pero el seguía mirando arredor, para ver quen fora. Daquela, a muller, amedrentada e tremendo, sabendo o que lle sucedera, veu caer ante el contándolle toda a verdade. El díxolle:
            ‑ Filla, a túa fe sandoute, vaite en paz, curada para sempre da túa doenza.
            Aínda estaba el falando, cando chegaron da casa do xefe da sinagoga a dicirlle:
            ‑ A túa filla acaba de morrer. Para que andar xa molestando  ao Mestre?
            Pero Xesús,  ao escoitar o que estaban a falar, díxolle  ao xefe da sinagoga:
            ‑ Non temas, abonda que teñas fe.
            E non permitiu que ninguén o acompañase, fóra de Pedro, Santiago e Xoán, o irmán de Santiago.
            Ó chegaren á casa do xefe da sinagoga, vendo o gran barullo que facían con choros e lamentos, entrou e díxolles:
            ‑ A que vén tanto barullo e tanto chorar? A meniña non morreu, está a durmir.
            E todos facían riso del. Pero botándoos a todos fóra e levando con el os pais da meniña e mailos seus acompañantes, entrou onde estaba a nena. Colleuna pola man e díxolle:
            ‑ Talitha, qumi (que quere dicir: "rapaza, érguete").
            A rapaciña ergueuse de contado, e botouse a andar, que xa tiña doce años. E aquela xente quedou coa boca aberta.
            El insistiulles en que non llo contasen a ninguén, e mandou que lle desen de comer.

 Palabra do Señor                             R/. Loámoste, Cristo
______________________________________________________________________

Ou: 21-24. 35b-43  (máis breve):

LECTURA DO SANTO EVANXEO SEGUNDO MARCOS

            Naquel tempo, pasando de novo Xesús nunha barca para a banda de enfronte, xuntouse moita xente arredor del, que estaba na beira do mar. Nisto chegou un dos xefes da sinagoga, chamado Xairo, que,  ao velo, botouse aos seus pés suplicándolle:
            ‑ A miña filla está a piques de morrer; ven impor sobre ela as túas mans, para que sande, e viva.
            E foise con el, seguido de moito xentío que o estrullaba.
Aínda ía de camiño, cando chegaron da casa do xefe da sinagoga a dicirlle:
            ‑ A túa filla acaba de morrer. Para que andar xa molestando ao Mestre?
            Pero Xesús, ao escoitar o que estaban a falar, díxolle ao xefe da sinagoga:
            ‑ Non temas, abonda que teñas fe.
            E non permitiu que ninguén o acompañase, fóra de Pedro, Santiago e Xoán, o irmán de Santiago.
            Ao chegaren á casa do xefe da sinagoga, vendo o gran barullo que facían con choros e lamentos, entrou e díxolles:
            ‑ A que vén tanto barullo e tanto chorar? A meniña non morreu, está a durmir.
            E todos facían riso del. Pero botándoos a todos fóra e levando con el os pais da meniña e mailos seus acompañantes, entrou onde estaba a nena. Colleuna pola man e díxolle:
            ‑ Talitha, qumi (que quere dicir: "rapaza, érguete").
            A rapaciña ergueuse de contado, e botouse a andar, que xa tiña doce años. E aquela xente quedou coa boca aberta.
            El insistiulles en que non llo contasen a ninguén, e mandou que lle desen de comer.

 Palabra do Señor                             R/. Loámoste, Cristo




Nun mundo enchoupado de morte, a proposta do Deus de Xesús segue a falar de vida en abundancia

OLLOS ABERTOS
Miremos cara onde miremos, imos percibindo que a realidade está enchoupada de situacións nas que a persoa non só non é o centro do que se di e fai, senón que moito diso que se di e fai o que busca é convertela nun medio para conseguir outros fins. Daquela, non é de estrañar a denuncia profética do papa Francisco na súa carta encíclica sobre a ecoloxía, cando nos reitera a urxencia de volver ao rego de poñer o importante no centro, por riba do inmediato. Si, porque se non poñemos ao ser humano no corazón de canto facemos, acabaremos facendo da corrupción, o engano, o abuso, a violencia, e calquera outra acción que faga ás persoas escravas dos que teñen poder, sexa este do tipo que sexa, camiño sen retorno.

Por iso nesta mañá a nosa celebración ten que movernos non á rutina nin ao costume, senón a saír dela co corazón transformado e coas gañas de non deixar que fagan das persoas monicreques cos que se ensaia como aproveitarse deles dando a impresión de que se lles serve.

O Deus de vivos e de vida aprémanos a non pasar por alto esta urxencia nun momento no que tanto se xoga cos seres humanos, e tanto se despreza a súa dignidade.

CORAZÓN MISERICORDIOSO
·         Por non facer da vida, propia e dos demais, unha experiencia de gratitude e solidariedade,SEÑOR, QUE NON CAIAMOS NA TENTACIÓN DA RUTINA.
·         Por non querer poñer a dignidade das persoas, especialmente coas que tratamos, vemos e falamos cada día, no centro do noso actuar, CRISTO, QUE NON CAIAMOS NA TENTACIÓN DA RUTINA.
·         Por esquecer que nin somos únicos nin perfectos, senón necesitados uns da colaboración dos outros, SEÑOR, QUE NON CAIAMOS NA TENTACIÓN DA RUTINA.

PALABRA ACOLLIDA E PÉS NO CHAN
·      A sabedoría de Deus volve aparecer nas lecturas de hoxe como unha experiencia de vida e confianza, fronte a calquera visión que supoña medo, imposición ou morte. Cando falamos de Deus, a visión que nos vén á mente é a dun señor que manda e decide moito sobre os demais; un señor que, estando por riba do ben e do mal, decide, impón e controla a través do medo, aos demais, que aparecen neste noso imaxinario como inferiores, cando non submisos a súa vontade. Pois nada más lonxe esta idea do que é o Deus cristián. Non é o Deus sádico que goza facéndonos sufrir e poñéndonos, unha e outra vez, probas cada vez máis duras no noso camiño. Ao contrario, diante desta visión sádica, o Deus a quen rezamos e no que confiamos é un Deus que fai as cousas por e desde o amor. E quen actúa así non pode apostar polo sufrimento, senón pola compañía, pola liberdade, pola presenza de quen se aleda nas ledicias, e vive a dor e tristura nas dificultades. El é o Deus que está, e está con e desde nós. Non por riba de nós. Por iso a primeira lectura tenta ir clarificando que é a vida, non a morte o que guía o seu facer. Ser imaxe súa é ofrecernos a posibilidade de actuar desde o amor que se dá e entrega buscando o ben para aqueles que teñen saído das súas mans. El é un Deus que nos quere de pé e non de xeonllos! Non para morrer, senón para vivir na sinxeleza da xenerosidade, e non na vinganza do egoísmo.

·      Un Deus así, como nolo describe a primeira lectura, vai movendo o corazón da cada un de nós á loanza por non sentirnos solos, por querernos, por apostar pola nosa dignidade e liberdade; por facernos cerne e non póla que esgaza. A mágoa é que nós, que nos dicimos seguidores seus, moitas veces temos convertido a experiencia de Deus, a través da nosa acción cara aos demais, nunha experiencia de dor e esmagamento, ignorando e facendo todo o posible para non deixar que nolo recorden, que no nome de Deus nin a guerra, nin o abuso, nin a utilización das persoas ten cabida nin pode servir de loanza. Loámolo sabéndonos acompañados por El e chamados a querernos, respectarnos e axudarnos uns a outros. E para iso é fundamental a xenerosidade, como ben lle lembraba Paulo aos corintios. Sen ela a vida fainos robots, máquinas sen corazón e dirixidas por quen non busca nin o ben nin o amor, senón o aproveitamento. Estamos nun novo tempo, vivimos unha nova xeira. Que os cristiáns non nos quedemos ao marxe dela, ao contrario, que saibamos, desde a xenerosidade que Xesús nos mostra e ensina, poñer tamén o noso esforzo a prol de canto faga da terra casa común e lugar no que todos nos poidamos sentir a gusto.
 

·      O que nos vai poñer no camiño de ser persoas agradecidas e nobres. Coma Xairo, o xefe da sinagoga do que nos fala o evanxeo de hoxe. El, que tiña poder e capacidade para exercelo, ao atoparse con Xesús non ofrece nin posesións nin medo, senón que desde a confianza diríxelle o laio tristeiro de quen está a piques de perder á súa filla, e pon en Xesús a súa confianza. De nada valen xa neste momento nin o poder, nin o prestixio nin nada que non sexa a confianza. E, a diferenza do que fariamos nós, Xesús non o humilla nin xoga ou abusa del, senón que lle devolve esa confianza en forma de acollida e atención. Non lle volve a cara nin fai oídos xordos, senón que vai con el. Responde acollendo e escoitando, sen producir medo nin mostrar o bo que é. Ao contrario, coa humildade de quen sabe estar ao lado e tender a man cando se lle necesita, acompáñao no camiño de volta. Cantas veces temos nós rexeitado esta compaña! Aprendamos que o Deus de vivos, que sabe chorar e sufrir ante a morte, ofrécenos gratitude e dispoñibilidade para que non fagamos o camiño solos. Acollámolo e prestémoslle atención nun momento eclesial tan esperanzador e gozoso, desde unha sociedade que necesita desta esperanza e deste gozo.

FRATERNIDADE ORANTE
Co Deus que nos ofrece esperanza e sentido para canto somos e facemos, compartimos a nosa oración comunitaria dicindo xuntos:
QUE A XENEROSIDADE GUÍE AS NOSAS ACCIÓNS
*      Pola Igrexa, para que non renuncie a esta primavera evanxélica que a leva a poñer corazón, mans e reflexión no servizo ao mundo de hoxe, OREMOS.
QUE A XENEROSIDADE GUÍE AS NOSAS ACCIÓNS
*      Polas nosas comunidades parroquiais, para que saibamos ser testemuñas agradecidas de xenerosidade e colaboradoras na creación de vida en forma de traballo comunitario, axuda a quen o necesite e compromiso para non deixar que ninguén abuse dos máis débiles, OREMOS.
QUE A XENEROSIDADE GUÍE AS NOSAS ACCIÓNS
*      Por nós para que a nosa confianza estea posta no Deus dos vivos e da vida, e non da morte nin do sadismo, OREMOS.
QUE A XENEROSIDADE GUÍE AS NOSAS ACCIÓNS
Grazas, Señor, por esta confianza que vas poñendo en nós cada día e en cada momento. P.X.N.S. Amén.

OÍDOS ATENTOS
Non viñeches a xulgar os nosos erros
senón a buscar a quen anda perdido,
a defender a quen está acusado,
a liberar a quen está en catividade,
a curar a quen está ferido,
a acoller a quen está desamparado,
a lavar a quen está manchado,
a sandar a quen está enfermo,
a erguer a quen está caído,
a salvar a quen se sente culpable,
a devolverlle a dignidade a quen a perdeu.
Ti que cres en nós.
Ti que esperas de nós.
Ti que nos amas que nós mesmos.
Ti que es máis grande que todos os nosos pecados,
recréanos e danos un futuro novo e mellor.

RECENDOS DE SONS AGRADECIDOS
      ENTRADA:  Que ledos hoxe estamos
·         LECTURAS:  Canta aleluia
·         OFERTORIO:  Eu soñei
·         COMUÑÓN:  Grazas, Señor, graciñas

POWER POINTS

·         Domingo 13 Ord B