23 ene. 2017

O pobo viu unha grande luz na Galilea dos xentís - Is 8, 23b - 9, 3

Domingo 3 de Ordinario - ciclo A


APRENDENDO A SER DISCÍPULO

Paseando pola beira do lago,
ou percorrendo pobos e cidades,
ou penetrando no silencio do deserto,
ou detendote nas prazas públicas,
ou contemplando os xentíos derrengados,
ou convidándote a comer na nosa casa,
ou facéndote presente nas sendas e encrucilladas
que frecuentamos, e nas que nos perdemos...
vesnos tan atrapados
nas redes do onte e do presente
-no traballo, na familia,
no lecer ou no negocio,
no paro ou no confort,
no fracaso e na desilusión,
nas viaxes e nas soidades,
en internet e facebook,
nos msn, twitter e skype,
nas drogas con nome ou sen el,
nas migallas de pracer....

Pero Ti convídasnos e chamas a seguirte,
deixando o que nos ata libremente,
e ofrecéndonos un novo horizonte
se cremos e acollemos o reino que traes.

E nós escoitámoste,
e deixando todas as redes,
convertémonos
e ímonos contigo,
e gustamos a túa boa noticia ao instante.

Mais ao pouco tempo,
como case sempre,
vén a crise,
se nos nubla o horizonte,
facémonos reticentes
e esquecémonos de que nos namoraches.

Pero Ti, que es fiel,
volves chamarnos polo noso nome
e a rumorearnos os teus quereres
convidándonos a ser os teus seguidores
para que vivamos felices.

Florentino Ulibarri








22 ene. 2017

Que vos poñades todos de acordo e que non haxa divisións entre vós - 1 Cor 1, 10-13. 17

Domingo 3 de Ordinario - ciclo A


TI, CHÁMASME

TI CHÁMASME, SEÑOR,
a descubrir o encanto da túa persoa e do teu proxecto,
arrastrándome coa forza do amor e da amizade,
aínda que teña que renunciar aos meus proxectos,
ás miñas comodidades, ao meu proveito persoal.
Chámasme a facer posible a esperanza do teu pobo,
a soñar unha mañá máis feliz para todos,
o momento en que todos podamos vivir como fillos de Deus...
E xa sabes que, desde que descubrín a túa chamada,
teño gritar e dicir que "xa non podo vivir sen ti".

CHÁMASME, SEÑOR, E SEGUIREITE
sen cansarme de proclamar o teu reino;
de percorrer camiños e situacións dicindo coa miña vida
que Ti e o teu proxecto son o mellor para o ser humano.
Seguireite sen cansarme de pregoar, a salvación que nos traes,
fronte a tanto pesimismo e desencanto pola vida;
sen cansarme de levar a túa luz, Señor, onde a escuridade reina
e, onde facilmente confundimos o malo co bo...
Porque "me seduciches, Señor e me deixei seducir",
e, desde entón,
teño que gritar e dicir que "xa non podo vivir sen ti".

TI CHÁMASME, SEÑOR, E EU QUERO SEGUIRTE
sen cansarme de anunciar a túa palabra,
de seguir os teus pasos e as túas pegadas,
de abandonar camiños equivocados;
sen cansarme de pedir perdón polos erros cometidos,
de querer ser unha boa persoa
e de loitar contra a miña propia mediocridade...
Porque "me seduciches, Señor e me deixei seducir",
e, desde entón,
teño que gritar e dicir que "xa non podo vivir sen ti".


Isidro Lozano


Domingo 3 de Ordinario A


PRIMEIRA Is 8, 23b - 9, 3
O pobo viu unha grande luz na Galilea dos xentís
PROCLAMACIÓN DA PALABRA RECOLLIDA NA PROFECÍA DE ISAÍAS

Así como nun primeiro momento humillou o país de Zebulón e o país de Naftalí, así no
derradeiro glorificará o camiño do mar, a rexión do Xordán, a bisbarra dos xentís.

9 1O pobo que camiñaba na escuridade, viu unha grande luz.
Unha luz brillou sobre os que habitaban no país das sombras da Morte.
2Multiplicáche-lo xúbilo, fixeches grande a ledicia.
Alegráronse coa túa presencia, como coa alegría da seitura,
o mesmo que saltarán de xúbilo ó repartiren o botín.
3Velaí o xugo da súa carga e o varal do seu ombreiro
-o bastón de quen o oprime-: rompíchelos coma o día de Madián.

  

SALMO RESP. Sal 26, I . 4. I3-I4
R/ (1a): O Señor é a miña luz e salvación,

O Señor é a miña luz e salvación,
¿a quen hei de temer?
O Señor é o meu castelo,
¿ante quen hei de tremer?

4Unha cousa pídolle ó Señor,
unha cousa procuro:
habitar na casa do Señor,
tódolos días da vida,
para gozar da dozura do Señor,
visitando o seu templo.

13Eu espero gozar dos bens do Señor
na terra da vida.
14Espera no Señor;
ten corazón forte e valente
e espera no Señor.



SEGUNDA 1 Cor 1, 10-13. 17
Que vos poñades todos de acordo e que non haxa divisións entre vós
PROCLAMACIÓN DA PALABRA RECOLLIDA NA PRIMEIRA CARTA DE SAN PAULO APÓSTOLO ÓS CORINTIOS

10Irmáns, polo nome do noso Señor Xesús Cristo: rógovos que vos poñades todos de
acordo e que non haxa divisións entre vós; ó contrario, axeitádevos todos nun mesmo
espírito e nun mesmo pensamento.

11Pois, irmáns, polos de Cloe cheguei a saber que hai discordias entre vós. 12Refírome a
que cada un de vós anda a dicir: "eu son de Paulo, eu de Apolo, eu de Cefas, eu de Cristo".
13¿Pero é que Cristo está dividido? ¿É que foi Paulo a quen crucificaron por vós? ¿Ou é
Paulo o nome no que vos bautizaron?

17Porque non me mandou Cristo a bautizar, senón a predica-lo Evanxeo; e isto sen
habilidades retóricas, para que non quede desvirtuada a eficacia da cruz de Cristo.



ALELUIA Cf. Mt 4, 23:
Xesús predicaba Evanxeo do Reino
e curaba tódalas enfermidades do pobo


EVANXEO Mt 4, I2-23 (longo)
Veuse a Cafarnaúm para que se cumplira o que dixera Isaías
PROCLAMACIÓN DO SANTO EVANXEO SEGUNDO MATEO

12Cando soubo Xesús que encadearan a Xoán, retirouse a Galilea. 13Deixando Nazaret,
foise establecer en Cafarnaúm, na beira do mar, en terras de Zebulón e Naftalí, 14para que
se cumprise o dito polo profeta Isaías:

15Terra de Zebulón, terra de Naftalí,
camiño do mar na outra ribeira do Xordán.
Galilea dos pagáns.
16O pobo que xacía na escuridade
viu unha gran luz:
Para os que habitaban no escuro país da morte
brillou unha alborada.
17E desde aquela empezou Xesús a predicar, dicindo:
-Arrepentídevos, que o Reino dos Ceos xa está aí.

18Camiñando pola ribeira do mar de Galilea, viu a dous irmáns: Simón, tamén chamado
Pedro, e Andrés; os dous, que eran pescadores, estaban largando o aparello no mar.
19Díxolles:
-Vide comigo, e fareivos pescadores de homes.

20Eles deixaron de contado o aparello, e seguírono. 21Máis adiante atopou outros dous
irmáns: Santiago e mais Xoán, fillos de Zebedeo, que estaban co seu pai na barca
arranxando o aparello. Tamén os chamou, e 22eles coa mesma deixaron a barca e mais a
seu pai e seguírono.

23Xesús percorría a Galilea enteira ensinando nas sinagogas e anunciando a Boa Nova do
Reino, curando canta doenza padecía o pobo.



Ou máis breve: 12-17

12Cando soubo Xesús que encadearan a Xoán, retirouse a Galilea. 13Deixando Nazaret,
foise establecer en Cafarnaúm, na beira do mar, en terras de Zebulón e Naftalí, 14para que
se cumprise o dito polo profeta Isaías:

15Terra de Zebulón, terra de Naftalí,
camiño do mar na outra ribeira do Xordán.
Galilea dos pagáns.
16O pobo que xacía na escuridade
viu unha gran luz:
Para os que habitaban no escuro país da morte
brillou unha alborada.

17E desde aquela empezou Xesús a predicar, dicindo:
-Arrepentídevos, que o Reino dos Ceos xa está aí.



CANTO GOZOSO

ENTRADA: Vinde axiña 
LECTURAS: Ti es camiño e verdade
OFERTORIO: Todos xuntos 
COMUÑÓN: Eu soñei


 TVG:

19 ene. 2017


POR SE ME ESQUEZO DE ALGUÉN:

Xa se poden recoller os pedidos de Sept    
no almacén de Galaxia
na Travesía de Vigo
esquina coa rúa Numancia, sobre o nº76. 
Están a nome do solicitante

Unha aperta. Nuria.


Amoris Laetitia - capítulo 1

CAPÍTULO PRIMEIRO

Imaxe relacionada

Á LUZ DA PALABRA
8. A Biblia está poboada de familias, de xeracións, de historias de amor e de crises familiares, desde a primeira páxina, onde entra en escena a familia de Adán e Eva co seu peso de violencia pero tamén coa forza da vida que continúa (cf. Xn 4), ata a última páxina onde aparecen as vodas da Esposa e do Cordeiro (cf. Ap 21,2.9). As dúas casas que Xesús describe, construídas sobre roca ou sobre area (cf. Mt 7,24-27), son expresión simbólica de tantas situacións familiares, creadas polas liberdades dos seus membros, porque, como escribía o poeta, « toda casa é un candelabro ».5 Entremos agora nunha desas casas, guiados polo Salmista, a través dun canto que aínda hoxe se proclama tanto na liturxia nupcial xudía como na cristiá:
« Ditoso o que teme ao Señor,
e segue os seus camiños!
Do traballo das túas mans comerás,
serás ditoso, irache ben.
A túa esposa, como parra fecunda,
no medio da túa casa;
os teus fillos como brotes de oliveira,
ao redor da túa mesa.
Esta é a bendición do home
que teme ao Señor.
Que o Señor che bendiga desde Sión,
que vexas a prosperidade de Xerusalén,
todos os días da túa vida;
que vexas aos fillos dos teus fillos.
Paz a Israel! » (Sal 128,1-6).
Ti e a túa esposa
9. Atravesemos entón o limiar desta casa serena, coa súa familia sentada ao redor da mesa festiva. No centro atopamos a parella do pai e da nai con toda a súa historia de amor. Neles realízase aquel designio primordial que Cristo mesmo evoca con intensidade: « Non lestes que o Creador no principio os creou home e muller... » (Mt 19,4). E retómase o mandato da Xénese:
« Por iso abandonará o home ao seu pai e á súa nai, unirase á súa muller e serán os dous unha soa carne » (2,24).
10. Os dous grandiosos primeiros capítulos da Xénese ofrécennos a representación da parella humana na súa realidade fundamental. Nese texto inicial da Biblia brillan algunhas afirmacións decisivas. A primeira, citada sintéticamente por Xesús, declara: « Deus creou ao home á súa imaxe, a imaxe de Deus creouno, home e muller creounos » (1,27). Sorprendentemente, a « imaxe de Deus » ten como paralelo explicativo precisamente ao parella « home e muller ». Significa isto que Deus mesmo é sexuado ou que con el hai unha compañeira divina, como crían algunhas relixións antigas? Obviamente non, porque sabemos con canta claridade a Biblia rexeitou como idolátricas estas crenzas difundidas entre os cananeos da Terra Santa. Presérvase a transcendencia de Deus, pero, posto que é ao mesmo tempo o Creador, a fecundidade da parella humana é « imaxe » viva e eficaz, signo visible do acto creador.
11. A parella que ama e xera a vida é a verdadeira « escultura » vivente -non aquela de pedra ou ouro que o Decálogo prohibe-, capaz de manifestar ao Deus creador e salvador. Por iso o amor fecundo chega a ser o símbolo das realidades íntimas de Deus (cf. Xn 1,28; 9,7; 17,2-5.16; 28,3; 35,11; 48,3-4). A isto débese o que a narración da Xénese, seguindo a chamada « tradición sacerdotal », estea atravesada por varias secuencias xenealógicas (cf. 4,17-22.25-26; 5; 10; 11,10-32; 25,1-4.12-17.19-26; 36), porque a capacidade de xerar da parella humana é o camiño polo cal se desenvolve a historia da salvación. Baixo esta luz, a relación fecunda da parella vólvese unha imaxe para descubrir e describir o misterio de Deus, fundamental na visión cristiá da Trindade que contempla en Deus ao Pai, ao Fillo e ao Espírito de amor. O Deus Trindade é comuñón de amor, e a familia é o seu reflexo vivente.
Ilumínannos as palabras de san Xoán Paulo II:
« O noso Deus, no seu misterio máis íntimo, non é unha soidade, senón unha familia, posto que leva en si mesma paternidade, filiación e a esencia da familia que é o amor. Este amor, na familia divina, é o Espírito Santo ».6 A familia non é pois algo alleo á mesma esencia divina.7 Este aspecto trinitario da parella ten unha nova representación na teoloxía paulina cando o Apóstolo relaciónaa co « misterio » da unión entre Cristo e a Igrexa (cf. Ef 5,21-33).
12. Pero Xesús, na súa reflexión sobre o matrimonio, remítenos a outra páxina da Xénese, o capítulo 2, onde aparece un admirable retrato da parella con detalles luminosos. Elixamos só dous. O primeiro é a inquietude do home que busca « unha axuda recíproca » (vv. 18.20), capaz de resolver esa soidade que lle perturba e que non é aplacada pola proximidade dos animais e de todo o creado. A expresión orixinal hebrea remítenos a unha relación directa, case « frontal » -os ollos nos ollos- nun diálogo tamén tácito, porque no amor os silencios adoitan ser máis elocuentes que as palabras. É o encontro cun rostro, cun « ti » que reflicte o amor divino e é « o comezo da fortuna, unha axuda semellante a el e unha columna de apoio » (Se 36,24), como di un sabio bíblico. Ou ben, como exclamará a muller do Cantar de Cantares nunha estupenda profesión de amor e de doazón na reciprocidade:
« O meu amado é meu e eu súa [?] Eu son para o meu amado e o meu amado é para min » (2,16; 6,3).
13. Deste encontro, que sa a soidade, xorden a xeración e a familia. Este é o segundo detalle que podemos destacar: Adán, que é tamén o home de todos os tempos e de todas as rexións do noso planeta, xunto coa súa muller, dá orixe a unha nova familia, como repite Xesús citando a Xénese: « Unirase á súa muller, e serán os dous unha soa carne » (Mt 19,5; cf. Xn 2,24). O verbo « unirse » no orixinal hebreo indica unha estreita sintonía, unha adhesión física e interior, ata o punto que se utiliza para describir a unión con Deus: « A miña alma está unida a ti » (Sal 63,9), canta o orante. Evócase así a unión matrimonial non soamente na súa dimensión sexual e corpórea senón tamén na súa doazón voluntaria de amor. O froito desta unión é « ser unha soa carne », sexa no abrazo físico, sexa na unión dos corazóns e das vidas e, quizais, no fillo que nacerá dos dous, o cal levará en si, uníndoas non só xeneticamente senón tamén espiritualmente, as dúas « carnes ».

5 Jorge Luís Borges, « Rúa descoñecida », en Fervor de Buenos Aires, Buenos Aires 2011, 23.
6 Homilía na Eucaristía celebrada en Poboa dos Anxos (28 xaneiro 1979), 2: AAS 71 (1979), 184.
7 Cf. ibíd.

OS TEUS FILLOS COMO BROTES DE OLIVEIRA
14. Retomemos o canto do Salmista. Alí aparecen, dentro da casa onde o home e a súa esposa están sentados á mesa, os fillos que os acompañan « como brotes de oliveira » (Sal 128,3), é dicir, cheos de enerxía e de vitalidade. Se os pais son como os fundamentos da casa, os fillos son como as « pedras vivas » da familia (cf. 1 P 2,5). É significativo que no Antigo Testamento a palabra que aparece máis veces despois da divina (yhwh, o « Señor ») é « fillo » (ben), un vocábulo que remite ao verbo hebreo que significa « construír » (banah). Por iso, no Salmo 127 exáltase o don dos fillos con imaxes que se refiren tanto á edificación dunha casa, como á vida social e comercial que se desenvolvía na porta da cidade:
« Se o Señor non constrúe a casa, en balde cánsanse os albaneis; a herdanza que dá o Señor son os fillos; o seu salario, o froito do ventre: son saetas en man dun guerreiro os fillos da mocidade; ditoso o home que enche con elas o seu aljaba: non quedará derrotado cando litigue co seu adversario na praza » (vv. 1.3-5).
É verdade que estas imaxes reflicten a cultura dunha sociedade antiga, pero a presenza dos fillos é de todos os xeitos un signo de plenitude da familia na continuidade da mesma historia de salvación, de xeración en xeración.
15. Baixo esta luz podemos recoller outra dimensión da familia. Sabemos que no Novo Testamento fálase de « a igrexa que se reúne na casa » (cf. 1 Co 16,19; Rm 16,5; Col 4,15; Flm 2). O espazo vital dunha familia podíase transformar en igrexa doméstica, en sede da Eucaristía, de a presenza de Cristo sentado á mesma mesa.
É inesquecible a escena pintada na Apocalipse:
« Estou á porta chamando: se alguén escoita e ábreme, entrarei e comeremos xuntos » (3,20).
Así se delinea unha casa que leva no seu interior a presenza de Deus, a oración común e, por tanto, a bendición do Señor. É o que se afirma no Salmo 128 que tomamos como base: « Que o Señor te bendiga desde Sión » (v. 5).
16. A Biblia considera tamén á familia como a sede da catequese dos fillos. Iso brilla na descrición da celebración pascual (cf. Ex 12,26-27; Dt 6,20-25), e logo foi explicitado na haggadah xudía, ou sexa, na narración dialógica que acompaña o rito da cea pascual. Máis aínda, un Salmo exalta o anuncio familiar da fe:
 « O que ouvimos e aprendemos, o que os nosos pais nos contaron, non o ocultaremos aos seus fillos, contarémolo á futura xeración: os encomios do Señor, o seu poder, as marabillas que realizou. Porque el estableceu unha norma para Xacobe, deu unha lei a Israel: el mandou aos nosos pais que o ensinasen aos seus fillos, para que o soubese a xeración seguinte, e os fillos que nacesen despois. Que xurdan e cónteno aos seus fillos » (Sal 78,3-6). Por tanto, a familia é o lugar onde os pais convértense nos primeiros mestres da fe para os seus fillos. É unha tarefa artesanal, de persoa a persoa: « Cando o día de mañá o teu fillo che pregunte [...] responderás... » (Ex 13,14). Así, as distintas xeracións entoarán o seu canto ao Señor, « os mozos e tamén as doncelas, os vellos xunto cos nenos » (Sal 148,12).
17. Os pais teñen o deber de cumprir con seriedade a súa misión educadora, como ensinan a miúdo os sabios bíblicos (cf. Pr 3,11-12; 6,20-22; 13,1; 22,15; 23,13-14; 29,17). Os fillos están chamados a acoller e practicar o mandamento: « Honra ao teu pai e á túa nai » (Ex 20,12), onde o verbo « honrar » indica o cumprimento dos compromisos familiares e sociais na súa plenitude, sen descoidalos con escusas relixiosas (cf. Mc 7,11-13). En efecto, « o que honra ao seu pai expía os seus pecados, o que respecta á súa nai acumula tesouros » (Se 3,3-4).
18. O Evanxeo lémbranos tamén que os fillos non son unha propiedade da familia, senón que teñen por diante o seu propio camiño de vida. Se é verdade que Xesús preséntase como modelo de obediencia aos seus pais terreos, someténdose a eles (cf. Lc 2,51), tamén é certo que el mostra que a elección de vida do fillo e o seu mesma vocación cristiá poden esixir unha separación para cumprir coa súa propia entrega ao Reino de Deus (cf. Mt 10,34-37; Lc 9,59-62).
É máis, el mesmo aos doce anos responde a María e a Xosé que ten outra misión máis alta que cumprir máis aló da súa familia histórica (cf. Lc 2,48-50). Por iso exalta a necesidade doutros lazos, moi profundos tamén dentro das relacións familiares: « A miña nai e os meus irmáns son estes: os que escoitan a Palabra de Deus e pona por obra » (Lc 8,21). Por outra banda, na atención que el presta aos nenos -considerados na sociedade do antigo Oriente próximo como suxeitos sen particulares dereitos e mesmo como obxecto de posesión familiar- Xesús chega ao momento de presentalos aos adultos case como mestres, pola súa confianza simple e espontánea ante os demais: « En verdade dígovos que se non vos convertedes e facédesvos como nenos, non entraredes no reino dos ceos. Por tanto, o que se faga pequeno como este neno, ese é o máis grande no reino dos ceos » (Mt 18,3-4).

UN CARREIRO DE SUFRIMENTO E SANGUE
19. O idilio que manifesta o Salmo 128 non nega unha realidade amarga que marca todas as Sacras Escrituras. É a presenza da dor, do mal, da violencia que rompen a vida da familia e a súa íntima comuñón de vida e de amor. Por algo o discurso de Cristo sobre o matrimonio (cf. Mt 19,3-9) está insiro dentro dunha disputa sobre o divorcio. A Palabra de Deus é testemuño constante desta dimensión escura que se abre xa nos inicios cando, co pecado, a relación de amor e de pureza entre o home e a muller transfórmase nun dominio: « Terás ansia do teu marido, e el dominarache » (Xn 3,16).
20. É un carreiro de sufrimento e de sangue que atravesa moitas páxinas da Biblia, a partir da violencia fratricida de Caín sobre Abel e dos distintos litixios entre os fillos e entre as esposas dos patriarcas Abraham, Isaac e Xacobe, chegando logo ás traxedias que enchen de sangue á familia de David, ata as múltiples dificultades familiares que asucan a narración de Tobías ou a amarga confesión de Xob abandonado: « Afastou de min aos meus parentes, os meus coñecidos téñenme por estraño [...] Ata a miña vida repugna á miña esposa, dou noxo aos meus propios irmáns » ( Xb 19,13.17).
21. Xesús mesmo nace nunha familia modesta que pronto debe fuxir a unha terra estranxeira. El entra na casa de Pedro onde a súa sogra está enferma (Mc 1,30-31), déixase involucrar no drama da morte na casa de Xairo ou no fogar de Lázaro (cf. Mc 5,22-24.35-43); escoita o berro desesperado da viúva de Naín ante o seu fillo morto (cf. Lc 7,11-15), atende o clamor do pai do epiléptico nun pequeno pobo do campo (cf. Mt 9,9-13; Lc 19,1-10. Atopa a publicanos como Mateo ou Zaqueo nas súas propias casas, e tamén a pecadoras, como a muller que irrompe na casa do fariseo (cf. Lc 7,36-50).
Coñece as ansias e as tensións das familias incorporándoas nas súas parábolas: desde os fillos que deixan as súas casas para tentar algunha aventura (cf. Lc 15,11-32) ata os fillos difíciles con comportamentos inexplicables (cf. Mt 21,28-31) ou vítimas da violencia (cf. Mc 12,1-9). E interésase mesmo polas vodas que corren o risco de resultar bochornosas pola ausencia de viño (cf. Xn 2,1-10) ou por falta de asistencia dos invitados (cf. Mt 22,1-10), así como coñece o pesadelo
pola perda dunha moeda nunha familia pobre (cf. Lc 15,8-10).
22. Neste breve percorrido podemos comprobar que a Palabra de Deus non se mostra como unha secuencia de teses abstractas, senón como unha compañeira de viaxe tamén para as familias que están en crises ou no medio dalgunha dor, e móstralles a meta do camiño, cando Deus « enxugará as bágoas dos seus ollos. Xa non haberá morte, nin loito, nin pranto, nin dor » (Ap 21,4).

A FATIGA DAS TÚAS MANS
23. Ao comezo do Salmo 128, o pai é presentado como un traballador, quen coa obra das súas mans pode soster o benestar físico e a serenidade da súa familia: « Comerás do traballo das túas mans, serás ditoso, irache ben » (v. 2). Que o traballo sexa unha parte fundamental da dignidade da vida humana dedúcese das primeiras páxinas da Biblia, cando se declara que « Deus tomou ao home e colocouno no xardín de Edén, para que o gardase e o cultivase » (Xn 2,15). É a representación do traballador que transforma a materia e aproveita as enerxías do creado, dando luz ao « pan das vosas suores » (Sal 127,2), ademais de cultivarse a si mesmo.
24. O traballo fai posible ao mesmo tempo o desenvolvemento da sociedade, o sostemento da familia e tamén a súa estabilidade e a súa fecundidade: « Que vexas a prosperidade de Xerusalén todos os días da túa vida; que vexas aos fillos dos teus fillos » (Sal 128,5-6). No libro dos Proverbios tamén se fai presente a tarefa da nai de familia, cuxo traballo se describe en todas as súas particularidades cotiás, atraendo o encomio do esposo e dos fillos (cf. 31,10-31). O mesmo Apóstolo Paulo mostrábase orgulloso de vivir sen ser un peso para os demais, porque traballou coas súas mans e así se asegurou o sustento (cf. Ftos 18,3; 1 Co 4,12; 9,12). Tan convencido estaba da necesidade do traballo, que estableceu unha férrea norma para as súas comunidades: « Se algún non quere traballar, que non coma » (2 Ts 3,10; cf. 1 Ts 4,11).
25. Devandito isto, compréndese que a desocupación e a precariedade laboral transfórmense en sufrimento, como se fai notar no libriño de Rut e como lembra Xesús na parábola dos traballadores sentados, nun lecer forzado, na praza do pobo (cf. Mt 20,1-16), ou como el o experimenta no mesmo feito de estar moitas veces rodeado de menesterosos e famentos. É o que a sociedade está a vivir trágicamente en moitos países, e esta ausencia de fontes de traballo afecta de diferentes maneiras á serenidade das familias.
26. Tampouco podemos esquecer a dexeneración que o pecado introduce na sociedade cando o ser humano compórtase como tirano ante a natureza, devastándola, usándoa de modo egoísta e ata brutal. As consecuencias son ao mesmo tempo a desertificación do chan (cf. Xn 3,17-19) e os desequilibrios económicos e sociais, contra os cales se levanta con claridade a voz dos profetas, desde Elías (cf. 1 R 21) ata chegar ás palabras que o mesmo Xesús pronuncia contra a inxustiza (cf. Lc 12,13-21; 16,1-31).

A TENRURA DO ABRAZO
27. Cristo introduciu como emblema dos seus discípulos sobre todo a lei do amor e do don de si aos demais (cf. Mt 22,39; Xn 13,34), e fíxoo a través dun principio que un pai ou unha nai adoitan testemuñar na súa propia existencia: « Ninguén ten amor máis grande que o que dá a vida polos seus amigos » ( Xn 15,13). Froito do amor son tamén a misericordia e o perdón. Nesta liña, é moi emblemática a escena que mostra a unha adúltera na chaira do templo de Xerusalén, rodeada dos seus acusadores, e logo soa con Xesús que non a condena e convídaa a unha vida máis digna (cf. Xn 8,1-11).
28. No horizonte do amor, central na experiencia cristiá do matrimonio e da familia, destácase tamén outra virtude, algo ignorada nestes tempos de relacións frenéticas e superficiais: a tenrura. Acudamos ao doce e intenso Salmo 131. Como se advirte tamén noutros textos (cf. Ex 4,22; Is 49,15; Sal 27,10), a unión entre o fiel e o seu Señor exprésase con trazos do amor paterno ou materno. Aquí aparece a delicada e tenra intimidade que existe entre a nai e o seu neno, un recentemente nado que dorme nos brazos da súa nai despois de ser aleitado.
Trátase -como o expresa a palabra hebrea gamul- dun neno xa destetado, que se aferra conscientemente á nai que o leva no seu peito. É entón unha intimidade consciente e non meramente biolóxica. Por iso o salmista canta: « Teño o meu interior en paz e en silencio, como un neno destetado no colo da súa nai » (Sal 131,2). De modo paralelo, podemos acudir a outra escena, onde o profeta Oseas coloca en boca de Deus como pai estas palabras conmovedoras: « Cando Israel era novo, ameino [...] Eu ensinei a andar a Efraín, alzábao en brazos [...] Con cordas humanas, con correas de amor atraíao; era para eles como o que levanta a un neno contra a súa fazula, inclinábame e dáballe para comer » (11,1.3-4).
29. Con esta mirada, feita de fe e de amor, de graza e de compromiso, de familia humana e de Trindade divina, contemplamos a familia que a Palabra de Deus confía nas mans do home, da muller e dos fillos para que conformen unha comuñón de persoas que sexa imaxe da unión entre o Pai, o Fillo e o Espírito Santo. A actividade xenerativa e educativa é, á súa vez, un reflexo da obra creadora do Pai. A familia está chamada a compartir a oración cotiá, a lectura da Palabra de Deus e a comuñón eucarística para facer crecer o amor e converterse cada vez máis en templo onde habita o Espírito.

30. Ante cada familia preséntase a icona da familia de Nazaret, coa súa cotidianeidad feita de cansazos e ata de pesadelos, como cando tivo que sufrir a incomprensible violencia de Herodes, experiencia que se repite tráxicamente aínda hoxe en tantas familias de prófugos refugados e inermes. Como os magos, as familias son convidadas a contemplar ao Neno e á Nai, a prostrarse e a adoralo (cf. Mt 2,11). Como María, son exhortadas a vivir con coraxe e serenidade os seus desafíos familiares, tristes e entusiasmantes, e a custodiar e meditar no corazón as marabillas de Deus (cf. Lc 2,19.51). No tesouro do corazón de María están tamén todos os acontecementos de cada unha das nosas familias, que ela conserva coidadosamente. Por iso pode axudarnos a interpretalos para recoñecer na historia familiar a mensaxe de Deus.




17 ene. 2017

Ficha e Lectio: Domingo 3 de Ord A







LECTIO:

DOMINGO III T. O. 
(Ano A: 22. I. 2017)

            As lecturas deste domingo fálannos sobre todo de Xesús Cristo como “luz” e como “centro” do seu reino, é dicir, dos que nos chamamos cristiáns e de tódalas persoas de boa vontade; en definitiva, de cantos no seu interior intentan ser fieis á súa conciencia. Xesús mesmo proclamárao xa nalgún momento, tal como se nos conta no Evanxeo de Xoán (8, 12) ó dicir de si mesmo: “Eu son a luz do mundo. Quen me segue non andará ás escuras, senón que terá a luz da vida”.
            O profeta Isaías anunciara tamén esta luz dalgunha maneira, tal como escoitamos na 1ª Lectura, cando falaba de que “o pobo, que camiñaba na escuridade, viu unha gran luz”. No Salmo responsorial, despois da lectura de Isaías, así o acabamos de proclamar pola nosa parte ó dicirmos: “O Señor é a miña luz e salvación”. Nos Evanxeos é moi frecuente, sobre todo no de Lucas, a alusión a Xesús como “luz”: “Visitaranos o sol que nace do alto, para alumar os que viven en tebras e na sombra da morte” (Lc 1, 78-79), “luz para alumar as nacións” (Lc 2, 32), etc.
            Se Xesús é luz, entón é el quen aluma e orienta na escuridade. Sabemos ben que sen luz andamos desnortados e non sabemos cara a onde camiñamos. Por iso de noite quedámonos normalmente na casa ata que volva raiar o sol pola mañá, a non ser que fagamos uso de algo que se parece un chisco ó sol, como a luz eléctrica ou unha boa lanterna. Cando eu era cativo e aínda non había luz eléctrica na miña pequena localidade natal, lémbrome ben do que ocorría cando era de noite. Se algún veciño da aldea nos visitaba entre lusco e fusco e se marchaba entrada xa a noite despois de parolarmos xuntos á calor do lume da lareira, comportábase el así: collía unha acha do lume da lareira e levábaa na man movéndoa alternativamente dun lado para outro. A acha ardente facía as veces de sol pola noite. Dese modo non tropezaba no camiño ata deixar de novo na lareira da súa casa a acha que lle servira de axuda na escuridade.
            Ben sabemos da importancia que ten o sol como fonte de luz, de calor e de vida para todo canto existe nesta terra nosa. Os faros do mar (ese pequenos soles nocturnos) para iso están: para orientar os mareantes e advertilos da presenza de calquera perigo para a embarcación. Agora ben, ser luz é ser tamén centro de atracción e de conxunción. Como as bolboretas se amorean de noite arredor da luz, así a Xesús deberiámolo sentir como foco de atracción e centro das nosas vidas. Por iso non lle gustaba a Paulo, na súa carta ós Corintios, que aqueles que recibiran a gran nova de Xesús deixasen logo de considerar Xesús como o seu verdadeiro e único centro ó diciren uns e outros: “Eu son de Paulo, eu de Apolo, eu de Cefas, etc.”.
            Un verdadeiro cristián, é dicir, un seguidor e amigo de Cristo, terá que ser sempre, máis alá das comprensibles e inevitábeis diferenzas, un construtor de unidade, de amor e de paz (non de divisións) entre cantos son (e sómolo todos) irmáns seus. Porque Cristo, tal como di Paulo, tampouco “está dividido”. El é xustamente quen nos uniu a todos consigo e co Pai, na forza e no poder do Espírito Santo, formando entre todos un mesmo corpo, como tantas veces repite Paulo. Por iso lles pide Paulo ós de Corinto que “se axeiten todos nun mesmo espírito e nun mesmo pensamento”.
            A luz atrae, crea unidade e amizade. Así deberon percibir a Xesús aqueles catro pescadores da ribeira do mar de Galilea (entre eles o noso Santiago), cando decidiron seguir Xesús, que os chamaba e convidaba a seren “pescadores de homes”, deixando barca, redes e pai. E iso que o de ser pescador, de mar ou de río, é cousa que para quen practica ese oficio vén sendo case como unha verdadeira vocación. O famoso Frei Martiño Sarmiento, que no século XVIII foi un gran defensor da cultura e da lingua galega desde a súa cela do mosteiro de Madrid (aínda que nacera nas pontevedresas terras de Cerdedo), dicía nunha das súas cartas: “Vivindo en Asturias no ano 1721 ofrecéuseme a ocasión de sospeitar para que profesión concreta nacera. Quen me crerá? Sospeitei que nacera para ser pescador de cana. Tanto me gustaba ese exercicio o pouco tempo que me dediquei a el”.
            Ben. Na tarefa de pescar faise exercicio de esperanza, de paciencia e de ilusión. Iso non deixa de ser fermoso e atractivo. De tódalas maneiras, os novos apóstolos (Pedro, Andrés, Santiago e Xoán) continuarán a practicar agora, unha vez convertidos en “pescadores de homes”, as mesmas virtudes que dalgún modo xa antes practicaran.
            Agora ben, o importante aquí é decatármonos de que é sempre Xesús quen chama e atrae. Coma o sol. Xesús é, en cuanto luz, o que ilumina e abre así o camiño para a nova vida daqueles pescadores que agora van ser reciclados en apóstolos da Boa Nova. A luz é sempre o primeiro: a que abre novas realidades ós que son iluminados por ela. A luz, é dicir, Xesús é quen leva sempre a iniciativa, quen convida e dá azos.
            Todos nós (e non só os apóstolos) estamos chamados, convidados, ó seguimento de Xesús, é dicir, a anunciarmos a boa nova do amor de Deus a tódolos fillos seus, irmáns nosos, e a traballarmos para que a irmandade entre as persoas non sexa só unha fermosa idea, unha fermosa utopía, senón realidade e vida concreta onde queira que esteamos.
            Deste xeito poderemos ser nós tamén luz nun mundo, o de hoxe, que precisa de persoas que saiban comunicar a grandeza e a alegría que Deus nos trae a todos no seu Fillo Xesús. É o que o papa Francisco nos vén dicir na súa Exhortación “A alegría do evanxeo” con frases coma estas: “Con Xesucristo sempre nace e renace a alegría”. “Un evanxelizador non debería ter permanentemente cara de funeral” e outras frases semellantes. É a mesma alegría da que xa falaba Isaías na primeira Lectura: “Multiplicaches o xúbilo, fixeches grande a ledicia. Alegráronse coa túa presenza, como coa alegría da seitura, o mesmo que saltarán de xúbilo ó repartiren o botín”.
            Sería bo, pois, que seguísemos o consello que dá Paulo na súa carta ós Efesios (5, 8-9): “Antes erades tebras, pero agora sodes luz no Señor. Así que andade como fillos da luz (porque a luz é toda bondade, xustiza e verdade)”.

CREDO

ORACIÓN DOS FIEIS
            Presentémoslle ó noso Pai Deus as nosas oracións, pedíndolle fe para podermos crer no seu fillo Xesús como Luz do mundo e para que saibamos esforzarnos en ser luz para os demais, dicindo: Pedímoscho, Pai. 
TODOS: Pedímoscho, Pai.

- Dános, Pai, fe fonda e agradecida no teu Fillo Xesús como luz do mundo.                     
Todos: Pedímoscho, Pai.
- Apréndenos, Pai, a seguirmos os camiños lúcidos da verdade e do ben e a                                 abandonar os vieiros escuros e tebrosos do mal. 
Todos: Pedímoscho, Pai.
- Dános, Pai, alegría e entusiasmo cordial no anuncio e práctica do evanxeo, como nolo pide o papa Francisco. 
Todos: Pedímoscho, Pai.

Pedímoscho de corazón, Pai, por medio de Xesús Cristo, Fillo teu e irmán noso, en unión co Espírito Santo. TODOS: AMÉN.

                                                                                   

          Manuel Cabada Castro


VER MÁIS:





EXHORTACIÓN APOSTÓLICA POSTSINODAL AMORIS LÆTITIA DO SANTO PAI FRANCISCO


Aos BISPOS
Aos PRESBÍTEROS E DIÁCONOS
Ás PERSOAS CONSAGRADAS
Aos ESPOSOS CRISTIÁNS
E A TODOS Os FIEIS LAICOS
SOBRE O AMOR NA FAMILIA


1. A ALEGRÍA DO AMOR que se vive nas familias é tamén o xúbilo da Igrexa.
Como indicaron os Pais sinodales, a pesar dos numerosos sinais de crises do matrimonio, « o desexo de familia permanece vivo, especialmente entre os mozos, e isto motiva á Igrexa ». 1 Como resposta a ese anhelo « o anuncio cristián relativo á familia é verdadeiramente unha boa noticia ».2


2. O camiño sinodal permitiu pór sobre a mesa a situación das familias no mundo actual, ampliar a nosa mirada e reavivar a nosa conciencia sobre a importancia do matrimonio e a familia. Ao mesmo tempo, a complexidade dos temas expostos mostrounos a necesidade de seguir profundando con liberdade algunhas cuestións doctrinales, morais, espirituais e pastorais.

A reflexión dos pastores e teólogos, se é fiel á Igrexa, honesta, realista e creativa, axudaranos a atopar maior claridade. Os debates que se dan nos medios de comunicación ou en publicacións, e aínda entre ministros da Iglesia, van desde un desexo desenfreado de cambiar todo sen suficiente reflexión ou fundamentación, á actitude de pretender resolver todo aplicando normativas xerais ou derivando conclusións excesivas dalgunhas reflexións teolóxicas.


3. Lembrando que o tempo é superior ao espazo, quero reafirmar que non todas as discusións doctrinales, morais ou pastorais deben ser resoltas con intervencións magisteriales. Naturalmente, na Igrexa é necesaria unha unidade de doutrina e de praxe, pero iso non impide que subsistan diferentes maneiras de interpretar algúns aspectos da doutrina ou algunhas consecuencias que se derivan dela. Isto sucederá ata que o Espírito lévenos á verdade completa (cf. Xn 16,13), é dicir, cando nos introduza perfectamente no misterio de Cristo e podamos ver todo coa súa mirada. Ademais, en cada país ou rexión pódense buscar solucións máis inculturadas,
atentas ás tradicións e aos desafíos locais, porque « as culturas son moi diferentes entre si e todo principio xeral [...] necesita ser inculturado se quere ser observado e aplicado ».3


4. De calquera xeito, debo dicir que o camiño sinodal contivo unha gran beleza e brindou moita luz. Agradezo tantas achegas que me axudaron a contemplar os problemas das familias do mundo en toda a súa amplitude. O conxunto das intervencións dos Pais, que escoitei con constante atención, pareceume un precioso poliedro, conformado por moitas lexítimas preocupacións e por preguntas honestas e sinceras. Por iso considerei adecuado redactar unha Exhortación apostólica postsinodal que recolla achéguelos dos dous recentes Sínodos sobre a familia, agregando outras consideracións que poidan orientar a reflexión, o diálogo ou a praxe pastoral e, á vez, ofrezan alento, estímulo e axuda ás familias na súa entrega e nas súas dificultades.


5. Esta Exhortación adquire un sentido especial no contexto deste ano Xubilar da Misericordia. En primeiro lugar, porque a entendo como unha proposta para as familias cristiás, que as estimule a valorar os dons do matrimonio e da familia, e a soster un amor forte e cheo de valores como a xenerosidade, o compromiso, a fidelidade ou a paciencia. En segundo lugar, porque procura alentar a todos para que sexan signos de misericordia e proximidade alí onde a vida familiar non se realiza perfectamente ou non se desenvolve con paz e gozo.


6. No desenvolvemento do texto, comezarei cunha apertura inspirada nas Sagradas Escrituras, que outorgue un ton adecuado. A partir de alí, considerarei a situación actual das familias en orde a manter os pés na terra. Despois lembrarei algunhas cuestións elementais do ensino da Igrexa sobre o matrimonio e a familia, para dar lugar así aos dous capítulos centrais, dedicados ao amor. A continuación destacarei algúns camiños pastorais que nos orienten a construír fogares sólidos e fecundos segundo o plan de Deus, e dedicarei un capítulo á educación dos fillos. Logo detereime nunha invitación á misericordia e ao discernimiento pastoral ante situacións que non responden plenamente ao que o Señor proponnos, e por último exporei breves liñas de espiritualidade familiar.


7. Debido á riqueza dos dous anos de reflexión que achegou o camiño sinodal, esta Exhortación aborda, con diferentes estilos, moitos e variados temas. Iso explica a súa inevitable extensión. Por iso non recomendo unha lectura xeral apresurada. Poderá ser mellor aproveitada, tanto polas familias como polos axentes de pastoral familiar, se a profundan pacientemente parte por parte ou se buscan nela o que poidan necesitar en cada circunstancia concreta. É probable, por exemplo, que os matrimonios se identifiquen máis cos capítulos cuarto e quinto, que os axentes de pastoral teñan especial interese no capítulo sexto, e que todos se vexan moi interpelados polo capítulo oitavo. Espero que cada un, a través da lectura, senta chamado a coidar con amor a vida das familias, porque elas « non son un problema, son principalmente unha oportunidade ».4






1 III Asemblea Xeral Extraordinaria do Sínodo dos Bispos, Relatio synodi (18 outubro 2014),
2. 2 XIV Asemblea Xeral Ordinaria do Sínodo dos Bispos, Relación final (24 outubro 2015), 3.
3 Discurso en clausúraa da XIV Asemblea Xeral Ordinaria do Sínodo dos Bispos (24 outubro 2015): L?Osservatore Romano, ed. semanal en lingua española, 30 de outubro de 2015, p.4; cf. Pontificia Comisión Bíblica, Fe e cultura á luz da Biblia. Actas da Sesión plenaria 1979 da Pontificia Comisión Bíblica, Turín 1981; Conc. Ecum. Vat. II, Const. past. Gaudium et spes, sobre a Igrexa no mundo actual, 44; Xoán Paulo II, Carta enc. Redemptoris missio (7 decembro 1990), 52: AAS 83 (1991), 300; Exhort. ap. Evangelii gaudium (24 novembro 2013), 69.117: AAS 105 (2013), 1049.1068-69.
4 Discurso no Encontro coas Familias de Santiago de Cuba (22 setembro 2015): L?Osservatore Romano, ed. semanal en lingua española, 25 de setembro de 2015, p. 12.